تحليل نظريه همانندى نسخ وبداء قبل از ورود در اين گفتار ، ناچاريم به معنى نسخ وكيفيّت آن اشاره گذرايى داشته باشيم . معاني لغوى نسخ : 1 - ازاله واز بين بردن ، همچون : « نسخت الشمس الظلّ » خورشيد سايه را از بين برد ، ويا « نسخ الشيب الشباب » پيرى جوانى را از بين برد . 2 - نقل ونوشتن ، همچون « نسخت الكتاب » كتاب را نوشتم . كه اين معنى همسان « استنساخ » است . مثل : « استنسخت الكتاب » . 3 - نقل وتغيير از حالي به حال ديگر كه در استعمال باب تفاعل است ، همچون : « تناسخ الأزمنة والدهور » دگرگونى زمان وروزگار ، ويا « تناسخ المواريث من واحد إلى واحد » بمعنى انتقال ميراث از شخصي به شخص ديگر « 1 » . چنانچه از معاني فوق مستفاد است ، معنى جامع نسخ ، تغيير وتحوّل است . حال بايد ديد معنى نسخ در اصطلاح قرآني وشرعي بر چه ميزان است ، لذا قبل از تعرّض به

--> ( 1 ) - بنگريد : « مجمع البحرين » ج 2 / 444 ، « نهاية » ابن أثير ، ج 5 / 47 و « قاموس اللغة » ص 334 ، ط : دار الرسالة ، مادة « نسخ » .